ร่างกฎกระทรวงกำหนดการกระทำอันมีลักษณะเป็นการทิ้งงาน พ.ศ. ….
ร่างกฎกระทรวงกำหนดการกระทำอันมีลักษณะเป็นการทิ้งงาน พ.ศ. ….
คณะรัฐมนตรีมีมติอนุมัติหลักการร่างกฎกระทรวงกำหนดการกระทำอันมีลักษณะเป็นการทิ้งงาน พ.ศ. .... ตามที่กระทรวงการหลัง (กค.) เสนอ
เรื่องเดิม
1. คณะรัฐมนตรีได้มีมติ (24 กุมภาพันธ์ 2569) มอบหมายให้ กค. (กรมบัญชีกลาง) ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องติดตามและตรวจสอบการยกเลิกสัญญาต่าง ๆ เกี่ยวกับการก่อสร้างอาคารของสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินอย่างใกล้ชิดและต่อเนื่อง เพื่อรักษาไว้ซึ่งผลประโยชน์ของรัฐและงบประมาณที่สูญเสียไป ทั้งนี้ ให้พิจารณาดำเนินคดีตามหน้าที่และอำนาจแก่ผู้กระทำผิดทั้งในทางปกครอง แพ่ง และอาญา อย่างเคร่งครัด เพื่อเรียกร้องค่าความเสียหายที่เกิดขึ้น รวมทั้งให้พิจารณากำหนดแนวทาง/มาตรการในการจัดซื้อจัดจ้างโครงการก่อสร้างของภาครัฐที่มีลักษณะเช่นเดียวกันนี้ให้ชัดเจน รอบคอบ และรัดกุม เพื่อป้องกันความเสียหายที่ภาครัฐอาจต้องสูญเสียไป เพื่อให้ส่วนราชการ/หน่วยงานของรัฐถือปฏิบัติอย่างเคร่งครัดต่อไปด้วย
2. คณะรัฐมนตรีได้มีมติ (10 มิถุนายน 2569) มอบหมายให้รองนายกรัฐมนตรี (นายปกรณ์ นิลประพันธ์) เป็นเจ้าภาพร่วมกับ กค. (กรมบัญชีกลาง) กระทรวงคมนาคม (คค.) สำนักงบประมาณ (สงป.) และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เร่งพิจารณาและผลักดันการปรับปรุงกฎหมาย ระเบียบ หลักเกณฑ์ และแนวปฏิบัติด้านการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐให้แล้วเสร็จโดยเร็ว เนื่องจากปัญหาการคัดเลือกผู้รับจ้างโดยเน้นราคาต่ำสุดเป็นหลัก ส่งผลให้ได้ผู้รับจ้างที่ขาดศักยภาพ เกิดปัญหาทิ้งงาน งานล่าช้า และสร้างความเสียหายแก่ภาครัฐและประชาชน โดยให้กำหนดมาตรการคัดเลือกผู้ประกอบการที่มีศักยภาพ และป้องกันผู้ประกอบการที่ไม่มีความพร้อมหรือเคยสร้างความเสียหายไม่ให้เข้าร่วมประมูลงานของรัฐ ทั้งนี้ เพื่อให้การดำเนินการตามมติคณะรัฐมนตรี (10 มิถุนายน 2569) เกิดเป็นรูปธรรม
สาระสำคัญของเรื่อง
1. โดยที่พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 มาตรา 109 บัญญัติให้ในกรณีที่ปรากฏว่าผู้ยื่นข้อเสนอหรือคู่สัญญาของหน่วยงานของรัฐกระทำการดังต่อไปนี้ โดยไม่มีเหตุผลอันสมควร ให้ถือว่าผู้ยื่นข้อเสนอหรือคู่สัญญานั้นกระทำการอันมีลักษณะเป็นการทิ้งงาน
1.1 เป็นผู้ยื่นข้อเสนอที่ได้รับการคัดเลือกแล้วไม่ยอมไปทำสัญญา หรือข้อตกลงเป็นหนังสือกับหน่วยงานของรัฐภายในเวลาที่กำหนด
1.2 คู่สัญญาของหน่วยงานของรัฐหรือผู้รับจ้างช่วงที่หน่วยงานของรัฐอนุญาตให้รับช่วงงานได้ ไม่ปฏิบัติตามสัญญาหรือข้อตกลงเป็นหนังสือนั้น
1.3 เมื่อปรากฏว่าผู้ยื่นข้อเสนอหรือคู่สัญญาของหน่วยงานของรัฐกระทำการอันมีลักษณะเป็นการขัดขวางการแข่งขันราคาอย่างเป็นธรรม หรือกระทำการโดยไม่สุจริต
1.4 เมื่อปรากฏว่าผลการปฏิบัติตามสัญญาของที่ปรึกษาหรือผู้ให้บริการงานจ้างออกแบบหรือควบคุมงานก่อสร้างมีข้อบกพร่อง ผิดพลาด หรือก่อให้เกิดความเสียหายแก่หน่วยงานของรัฐอย่างร้ายแรง (กรณีนี้เฉพาะความเสียหายที่เกิดจากสัญญาจ้างที่ปรึกษาและสัญญาจ้างออกแบบหรือจ้างควบคุมงานก่อสร้าง ตามหมวด 7 และหมวด 8 แห่งพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างฯ เท่านั้น โดยไม่ได้หมายความรวมถึงการดำเนินการซื้อ จ้าง หรือจ้างก่อสร้างตามหมวด 6 แห่งพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างฯ)
1.5 เมื่อปรากฏว่าผู้ให้บริการงานจ้างออกแบบหรือควบคุมงานก่อสร้างหรือผู้ประกอบการงานก่อสร้างไม่ปฏิบัติตามมาตรา 88
1.6 การกระทำอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวง
กรณีกระทำการอันมีลักษณะเป็นการทิ้งงานข้างต้น ให้ปลัดกระทรวงการคลังเป็นผู้มีอำนาจสั่งให้ผู้ยื่นข้อเสนอหรือคู่สัญญาเป็นผู้ทิ้งงาน และให้แจ้งเวียนรายชื่อผู้ทิ้งงานให้หน่วยงานของรัฐทราบกับแจ้งเวียนในระบบเครือข่ายสารสนเทศของกรมบัญชีกลางรวมทั้งแจ้งให้ผู้ทิ้งงานทราบด้วย ตามมาตรา 109 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างฯ ซึ่งจะมีผลให้ห้ามหน่วยงานของรัฐทำสัญญากับผู้ทิ้งงานดังกล่าวตามมาตรา 111 แห่งพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างฯ โดยผู้ทิ้งงานจะขึ้นบัญชีเป็นผู้ทิ้งงานซึ่งจะไม่สามารถยื่นข้อเสนอหรือเป็นคู่สัญญากับหน่วยงานของรัฐได้ภายในระยะเวลาอย่างน้อย 2 ปี แต่ไม่เกิน 10 ปีตามระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560
2. ร่างกฎกระทรวงกำหนดการกระทำอันมีลักษณะเป็นการทิ้งงาน พ.ศ. …. ที่กระทรวงการคลังเสนอ สืบเนื่องจากปัจจุบันมีกรณีที่ผู้รับจ้างงานก่อสร้างของหน่วยงานของรัฐ ทำให้มีข้อบกพร่องหรือผิดพลาด ที่ก่อให้เกิดความเสียหายอย่างร้ายแรงถึงขนาดที่ก่อให้เกิดภยันตรายต่อชีวิตหรือทรัพย์สินของประชาชน ซึ่งเหตุการณ์ดังกล่าวเกิดซ้ำหลายครั้ง แต่หน่วยงานของรัฐก็ยังไม่ได้พิจารณาบอกเลิกสัญญา ตามมาตรา 103 แห่งพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 กับคู่สัญญารายดังกล่าว และไม่ได้ส่งเรื่องพร้อมความเห็นมาเพื่อให้ปลัดกระทรวงการคลังพิจารณาแจ้งเวียนชื่อให้เป็นผู้ทิ้งงานแต่อย่างใด เป็นผลให้ผู้รับจ้างรายดังกล่าวยังสามารถเข้ายื่นข้อเสนอต่อหน่วยงานของรัฐได้ ประกอบกับบทบัญญัติการกระทำอันมีลักษณะเป็นการทิ้งงานของผู้รับจ้าง ตามมาตรา 109 แห่งพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ยังไม่ครอบคลุมไปถึงกรณีที่เกิดความเสียหายอย่างร้ายแรงจากหรือแก่งานก่อสร้างถึงขนาดที่ก่อให้เกิดภยันตรายต่อชีวิตหรือทรัพย์สินของประชาชน คณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐจึงเห็นว่า ควรปรับปรุงหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการกระทำอันมีลักษณะเป็นการทิ้งงานโดยกำหนดให้ครอบคลุมกรณีที่ผู้รับจ้างก่อสร้างปฏิบัติงานหรือละเว้นการปฏิบัติงานในช่วงระยะเวลาตามสัญญาถึงวันที่ผู้ว่าจ้างตรวจรับงานครั้งสุดท้าย จนเป็นเหตุให้งานก่อสร้างเกิดความเสียหายอย่างร้ายแรง หรือก่อให้เกิดภยันตรายต่อชีวิต ร่างกาย หรือทรัพย์สินของประชาชน กระทรวงการคลังจึงได้เสนอร่างกฎกระทรวงกำหนดการกระทำอันมีลักษณะเป็นการทิ้งงาน พ.ศ. .... มาเพื่อดำเนินการ โดยมีสาระสำคัญเป็นการกำหนดให้ผู้ยื่นข้อเสนอหรือคู่สัญญาของหน่วยงานของรัฐที่กระทำการโดยไม่มีเหตุผลอันสมควรระหว่างระยะเวลาตามสัญญาจนถึงวันที่ผู้ว่าจ้างได้ตรวจรับงานครั้งสุดท้าย ที่ได้เกิดความเสียหายอย่างร้ายแรงจากหรือแก่งานก่อสร้างถึงขนาดที่ก่อให้เกิดภยันตรายต่อชีวิตหรือทรัพย์สินของประชาชน อันเนื่องมาจากการปฏิบัติงานหรือละเว้นการปฏิบัติงานใด ๆ ของผู้รับจ้าง ให้ถือว่า ผู้ยื่นข้อเสนอหรือคู่สัญญานั้นกระทำการอันมีลักษณะเป็นการทิ้งงาน โดยผู้รับจ้างที่เป็นผู้ทิ้งงาน จะไม่สามารถยื่นข้อเสนอหรือเป็นคู่สัญญากับหน่วยงานของรัฐได้ภายในระยะเวลาอย่างน้อย 2 ปีแต่ไม่เกิน 10 ปี (นับตั้งแต่วันที่มีการแจ้งเวียนรายชื่อให้เป็นผู้ทิ้งงาน) เมื่อปลัดกระทรวงการคลังมีคำสั่งให้ผู้ประกอบการเป็นผู้ทิ้งงาน ซึ่งให้เริ่มนับระยะเวลาการถูกจำกัดสิทธิ ตั้งแต่วันที่มีการแจ้งเวียนรายชื่อผู้ทิ้งงานเป็นต้นไป โดยต้องดำเนินการแจ้งเวียนรายชื่อให้หน่วยงานของรัฐทุกแห่งทราบเผยแพร่ข้อมูลผ่านระบบเครือข่ายสารสนเทศของกรมบัญชีกลาง (www.gprocurement.go.th) และแจ้งให้ผู้ประกอบการที่ถูกขึ้นบัญชีเป็นผู้ทิ้งงานรับทราบ ซึ่งผลของการขึ้นบัญชีผู้ทิ้งงาน คือ ผู้ประกอบการรายดังกล่าวจะถูกตัดสิทธิในการยื่นข้อเสนอหรือเข้าทำสัญญากับหน่วยงานของรัฐ ภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดเพื่อป้องกันไม่ให้ผู้ประกอบการที่เคยสร้างความเสียหายกลับเข้ามารับงานภาครัฐ และเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการคัดเลือกคู่สัญญาของรัฐ อันจะทำให้ผู้รับจ้างที่เคยมีข้อบกพร่องหรือผิดพลาดที่ก่อให้เกิดความเสียหายอย่างร้ายแรงจากการปฏิบัติงานตามสัญญาจ้างก่อสร้างจะไม่สามารถยื่นข้อเสนอหรือเป็นคู่สัญญากับหน่วยงานของรัฐได้ อันจะช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดข้อผิดพลาดในการปฏิบัติงานกับโครงการอื่นของหน่วยงานของรัฐ และทำให้หน่วยงานของรัฐสามารถคัดกรองผู้รับจ้างงานก่อสร้าง เพื่อดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
3. สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาเห็นว่า อยู่ในอำนาจของคณะรัฐมนตรีที่จะพิจารณาอนุมัติหลักการของร่างกฎกระทรวงดังกล่าวได้ ทั้งนี้ หากคณะรัฐมนตรีมีมติอนุมัติหลักการร่างกฎกระทรวงดังกล่าวแล้ว จะได้ดำเนินการตรวจพิจารณาร่างกฎกระทรวงฯ ให้สอดคล้องกับพระราชบัญญัติหลักเกณฑ์การจัดทำร่างกฎหมายและการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย พ.ศ. 2562 ต่อไป
4. สำนักงบประมาณเห็นว่า สมควรที่คณะรัฐมนตรีจะพิจารณาให้ความเห็นชอบในหลักการของร่างกฎกระทรวงดังกล่าว และมีข้อสังเกตเพิ่มเติมเกี่ยวกับผลกระทบและความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้นต่อการบริหารงบประมาณรายจ่าย กรณีที่หน่วยรับงบประมาณนำเหตุดังกล่าวมากำหนด เป็นเงื่อนไขในการยกเลิกสัญญาทำให้ต้องดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างงานก่อสร้างในส่วนที่เหลือใหม่ ซึ่งประมาณการค่าใช้จ่ายอาจเพิ่มสูงขึ้นกว่ากรอบวงเงินเดิม และส่งผลกระทบต่อการจัดสรรงบประมาณในภาพรวม จึงเห็นสมควรให้กระทรวงการคลังพิจารณาการประกาศผู้ประกอบการเป็นผู้ทิ้งงานด้วยความรอบคอบและครอบคลุมในทุกมิติ โดยคำนึงถึงผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่องบประมาณของภาครัฐและเห็นสมควรให้หน่วยรับงบประมาณใช้หน่วยงานภายนอก (Third Party) ในการประเมินค่าใช้จ่ายของโครงการก่อสร้างในส่วนที่เหลือ เพื่อให้การจัดสรรงบประมาณเป็นไปอย่างเหมาะสมและเกิดประโยชน์สูงสุด
5. ประโยชน์และผลกระทบ
5.1 ทำให้ผู้รับจ้างที่เคยมีข้อบกพร่องหรือผิดพลาดที่ก่อให้เกิดความเสียหายอย่างร้ายแรงจากการปฏิบัติงานตามสัญญาจ้างก่อสร้างจะไม่สามารถยื่นข้อเสนอหรือเป็นคู่สัญญากับหน่วยงานของรัฐได้ อันจะช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดข้อผิดพลาดในการปฏิบัติงานกับโครงการอื่นของหน่วยงานของรัฐ และทำให้หน่วยงานของรัฐสามารถคัดกรองผู้รับจ้างงานก่อสร้างเพื่อดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
5.2 กระทบสิทธิของคู่กรณีในกระบวนการทางปกครอง เนื่องจากการสั่งลงโทษให้ผู้รับจ้างเป็นผู้ทิ้งงาน เป็นคำสั่งทางปกครองที่ส่งผลเสียหรือจำกัดสิทธิของ นิติบุคคลและบุคคลผู้ถูกสั่งให้เป็นผู้ทิ้งงาน
(โปรดตรวจสอบมติคณะรัฐมนตรีที่เป็นทางการจากสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีอีกครั้ง)
ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี นายอนุทิน ชาญวีรกูล (นายกรัฐมนตรี) 7 กรกฎาคม 2569
g1
